AIRA Modular: Wat is een modulaire synthesizer?

De wereld van modulaire synthesizers kan verwarrend en intimiderend zijn. We zullen eens kijken wat er achter die kabelspaghetti ligt en erachter komen waarom modulair terug is!

Bijgedragen door Christian Moraga

modular1

Als je een fan van muziekproductie of elektronische muziek bent, zou het kunnen dat je hebt gemerkt dat er sinds kort een nieuw instrument de podia en studio’s van je favoriete producers en muzikanten siert. Dit instrument (dat meer op een modem dan op een instrument lijkt) bevat een resem regelaars en jacks, knoppen en schakelaars, knipperende lichten en schermen, die allemaal verborgen liggen achter een kluwen van patchkabels. Dit instrument is eigenlijk niet nieuw, maar herleeft wat populariteit betreft – dit is een modulaire synthesizer.

Maar waar dienen al die kabels voor? …en waar is het klavier??

 

modular2

Een synthesizer met een klavier heeft een vast signaalpad met beperkte modulatie-opties. De structuur van de modulaire synthesizer verschilt van de tegenwoordig traditionele synthesizer met een klavier. Zo’n synthesizer bevat oscillators, filters, envelopes, en een versterker die allemaal een vaste plaats hebben in een signaalketen. Als je de synth met klavier bespeelt, vorm je de sound met behulp van de regelaars en schakelaars, maar de signaalketen blijft altijd vast in dat ene pad.

Een modulaire synthesizer heeft geen klavier nodig om bespeeld te kunnen worden. In essentie bestaat een modulaire synthesizer uit dezelfde blokken als een traditionele synthesizer met klavier, maar elke functie staat op zichzelf in zijn eigen “module” (vandaar modulaire synthesizer). Geen enkele module is vastgezet – elk exemplaar heeft een in- en uitgang en de signaalketen kan een oneindige hoeveelheid patches aan. De verbinding van module-tot-module via kabels wordt een “patch” genoemd en hoe groter het modulair systeem is, hoe meer klankcombinaties je ter beschikking hebt.

modular3

Een modulaire synthesizer laat een flexibel signaalpad toe met een brede keuze aan modulatie-opties.

De modules die beschikbaar zijn in een modulaire synthesizer, kunnen worden onderverdeeld in drie types; SOURCE, PROCESSOR, en LOGIC.

  • SOURCE-modules hebben typisch wel een signaaloutput, maar geen signaalinput. Het zijn klankbronnen zoals oscillators (VCO’s) en geluidsbronnen, en ze sturen ook bronnen zoals LFO’s en Envelope Generators aan.
  • PROCESSOR-modules vormen de sound via het timbre (VCF), het volume (VCA) of de effecten (Delay, Phaser, Ring Modulator).
  • LOGIC-modules bieden veel informatie om de kloktiming te regelen en kunnen ook gebruikt worden om te schakelen (bv. NAND-gates, clock pulse triggers).

 

Deze oneindige wereld van de klankverkenning via de modulaire synthesizer speelt in de kaart van de avontuurlijkere muzikant. Je beschikt nu over nog meer controle en dat is een voordeel dat een modulaire synthesizer heeft en traditionele synthesizers met klavier niet… als dat jouw manier van “synthese” is.

 

EEN WERELD VAN KLANK GESTUURD DOOR ELEKTRISCHE SPANNING (VOLTAGE)

Op een synthesizer met klavier speel je een noot door een toets in te drukken. Simpel.

Maar hoe speel je noten op een modulaire synthesizer, zeker als er geen klavier is? Het antwoord is STUURSPANNING (CONTROL VOLTAGE).

Laten we teruggaan naar het klavier…

Als je een toets indrukt op de synthesizer met klavier, wordt er een elektronisch signaal naar de oscillator gestuurd. Dat signaal wordt gemeten in volt en bepaalt de toonhoogte van de oscillator. De hoeveelheid volt komt overeen met het octaaf van de toets die op het klavier wordt gespeeld …

modular4

Bijvoorbeeld, hoe hoger de toets is die gespeeld wordt op het klavier, hoe hoger de spanning is. Dat wil zeggen dat een signaal van 3V één octaaf hoger is dan een signaal van 2V, zoals in de afbeelding hierboven.

Een signaal dat gebruikt wordt om een andere parameter aan te sturen, noemen we stuurspanning (Control Voltage of CV). In het voorbeeld hierboven is de stuurspanning 1 Volt per Octaaf (1V/Oct CV) een synthesizerstandaard voor de aansturing van de toonhoogte in een synthesizer.

Stuurspanning wordt ook gebruikt in modulaire synthesizers en is de manier waarop alle modules onderling verbonden zijn en met elkaar “praten”. Elke module heeft niet enkel een ingang en uitgang, maar heeft ook CV-ingangen om individuele parameters van een module aan te sturen. Eén stuurspanningsbron kan elke hoeveelheid inputs aansturen zoals pitch, volume of cutoff, apart of alle parameters tegelijk. De video hieronder is een voorbeeld van hoe je een stuurspanningssequentie van acht stappen kan gebruiken op verschillende manieren:

Stuurspanning kan vermenigvuldigd, gecombineerd, omgeschakeld en gemixt worden om een willekeurige en zich ontwikkelende draaikolk van complexe signalen te creëren om jouw modulaire synthesizer aan te sturen. Dit is het moment waarop het “beest een eigen wil heeft”. Dat doet dienst als een inspiratiebron voor jou als muzikant om klanken, melodieën en texturen te creëren die je je nooit had kunnen indenken.

Aan de andere kant, omdat de modulaire synthesizer precieze voltages gebruikt om parameters zoals toonhoogte en tempo te regelen, kan het “beest ook getemd worden”. De klassieke Moog Modular Synthesizer werd eerst bespeeld met een klavier om traditionelere instrumenten zoals fluiten en trompetten te reconstrueren – het modulaire instrument wordt dan bijna een symfonisch instrument.

Deze twee synthesizerscholen lagen lijnrecht tegenover elkaar. Dat was hoe de wereld van synthese werd geboren en de eerste albums met modulaire synthesizer waren daar het absolute bewijs van. De eerste modulaire synthesizers, de Moog Modular Synthesizer in New York en de Buchla Modular Synthesizer in Californië, werden gebouwd in 1963 en inspireerden de synthesizerscholen aan de oost- en westkust en vormden de elektronische muziek van de toekomst.

 

JAPANSE MODULAIRE SYNTHESIZERS

ROLAND SYSTEM-700
modular5

In 1976 bouwde Roland Corporation de eerste – en enige – modulaire synthesizer die ooit in Japan gemaakt zou worden – de Roland SYSTEM-700.

Dit synthesizerbeest bevatte zes behuizingen, een muur van modules en een klavier met vijf octaven – allemaal voor een miezerige ¥2 650 000 in Japan (ruw geschat $12 000).

De SYSTEM-700, die ontworpen werd voor de professionele studio, bevatte één console (of blok) die uitgebreid kon worden met kleinere blokken. Door een systeem uit te breiden, kan je meerdere synth-“stemmen” aan de mix toevoegen en complexere klanken krijgen als je meerdere stuurspanningen gebruikt.

De hoofdconsole bestond uit:

  • 3 spanninggestuurde Oscillators (met vier golfvorm-uitgangen)
  • 2 spanninggestuurde Filters (één 24dB Low-Pass en één Multi-mode)
  • 2 spanninggestuurde versterkers (met Lineaire/Exponentiële CV)
  • 2 tweevoudige ADSR Envelopes
  • 2 Low Frequency Oscillators (met vier golfvorm-uitgangen en PWM).
  • Noise Generator (White en Pink)
  • Ring Modulator (met VCO-uitgang naar keuze voor {x} en {y})
  • Sample & Hold (met Clock en Sample I/O)
  • Spring Reverberator (met 3-kanaals input mixer)
  • Phase Shifter (met twee vaste VCA-ingangen)
  • 3×2 Audio Mixers met Panning Sliders
  • 2 Multiple Jack Panels
  • Voltage Amplifier, Envelope Follower, Integrator (Lag Processor) Module
  • Voltage Processor/Inverter
  • Tuning/Test Reference Oscillator
  • Monitor Section (hoofdtelefoon)

Bij de extra uitbreidingsblokken zaten een Keyboard Block en een 3 x 12-stepsequencer – de 717A-blok. Deze sequencerblok heeft vele kenmerken die vandaag de dag nog steeds uniek zijn. Elk van de drie kanalen van 12 stappen bevat een keuzeschakelaar voor de nootwaarde (1 hele noot tot 1/32 noot) en een vermenigvuldiger die complexe polyritmes over alle drie kanalen kan toestaan. Elke stap heeft ook een ANALOG IN die ervoor zorgt dat een CV- of audiosignaal naar de sequence omgeschakeld kan worden.

ROLAND SYSTEM-100M

modular6

In 1978 stelde Roland de Roland SYTEM-100M modulaire synthesizer voor aan de wereld. Deze compacte modulaire synthesizer bestond uit verschillende modules en een rack met ingebouwde stroomtoevoer (een klavier met 32 of 49 toetsen was beschikbaar).

De blokracks van de SYTEM-100M werden verbonden via een DIN-kabel met 8 pinnen die ook een aantal CV/Gate- en triggerverbindingen maakte. Eigenlijk maakt dat de SYSTEM-100M semi-modulair, want dit format elimineert vele externe patchkabels – een ideale situatie voor de synth-liefhebber.

Eén van de meest begeerde SYTEM-100M-modules is de M-172 Phase Shifter, Audio Delay, LFO, Gate Delay. Deze analoge module zat volgepakt met features en bevat een phase shifter met vijf stappen, een heel korte BBD delay (perfect om effecten te verdubbelen en voor effecten die op een flanger lijken), een gate delay en een driehoeksgolf-LFO. De LFO is genormaliseerd (intern verbonden zonder tussengevoegde jack) aan de Phase Shifter- en Audio Delay-secties om gesynchroniseerde stereo, ruimtelijke en ensemble-effecten te creëren.

modular7

De award-winnende componist Hans Zimmer is de eigenaar van de wellicht beroemdste Roland SYSTEM-100M modulaire synthesizer. Zimmer kocht een vracht 100M-modules en heeft een systeem met 58 (!) VCO’s ter beschikking. Dat heb je waarschijnlijk al gehoord in zijn filmmuziek.

AIRA MODULAR

Roland kondigde zopas een terugkeer naar het modulaire format aan met de SYTEM-1m Semi-Modular Synthesizer, vier Eurorack-effecten of effecten die je op tafel kan plaatsen, en vijf nieuwe analoge SYSTEM-500 Modules. Deze nieuwe modules integreren analoge, digitale, plug-out- en app-technologie om een nieuw tijdperk van modulaire synthesizers te smeden.

modular8

DE EURORACK BOOM!

Als je een fan bent van synthesizers, zal je de stijgende populariteit van een nieuw modulair format al wel zijn tegengekomen – Eurorack.

Modulaire synthesizers zijn traditioneel grote modules (5U waarbij “U” voor een unit van verticale rackruimte staat. Het Eurorack-format is 3U in hoogte en was aanvankelijk een standaard voor apparatuur in een computerlaboratorium voor hij door de modulaire synthesizer-community werd aanvaard.

Een belangrijke reden voor de boom in de populariteit van het Eurorack-format is zijn grootte. De kleinere 3U-modules hebben een compactere behuizing en gebruiken smallere kabels (3,5mm in Eurorack in plaats van de 6,35mm van de traditionele 5U-monsters). Dit hanteerbare formaat bracht de modulaire synthesizer naar het podium en de studio.

Het conventionele stroomtoevoersysteem (± 12V met extra rail van 5V) zorgt ervoor dat een aantal modules van verschillende fabrikanten gebruikt kan worden. Daardoor is elk Eurorack-systeem uniek voor zijn eigenaar en kan hij gemakkelijk van een bescheiden 3U-systeem naar een muur van modules gaan (als je portemonnee dat toelaat).

SYSTEM-1m

De SYSTEM-1m is een semi-modulaire synthesizer met PLUG-OUT-capaciteit en een uniek design dat gebruikt kan worden als Eurorack-module, als synth die je op tafel zet, of als 19”-rackmount-unit. De SYSTEM-1m is niet alleen een krachtig zelfstandig instrument, maar heeft ook externe ingangen en een reeks CV/Gate-aansluitingen die toelaten dat hij ge-repatcht wordt en kan communiceren met andere modulaire synthesizersystemen.

modular9

MODULAIRE EFFECTEN

BITRAZER

BITRAZER is een intens bit- en sample rate crushereffect dat een scherp karakter kan toevoegen of een volledige geluidschaos kan creëren.

DEMORA
DEMORA is een volledig nieuw delay-algoritme met een zachte, romige sound en snelle respons dat even leuk is om te tweaken als te horen. Met zijn enorm gamma aan delaytijden en zijn buffer holdfunctie kan je alles creëren, van een ultrasubtiele uitbreiding tot dramatische ritmische effecten.

SCOOPER
SCOOPER is een ultramodern effect dat opgenomen loops van inkomende audio kan samplen, verdraaien, degenereren en glitchen. Nadat je een audiolus hebt vastgelegd, kan je SCOOPER gebruiken om de toonhoogte van de lus te regelen en hem door een filtersectie en verschillende Scattertypes te halen die individuele stappen ‘slicen’ en ‘warpen’.

TORCIDO
TORCIDO kan klanken produceren die gaan van een zachte, warme overdrive naar zware distortion. Zowel de hoeveelheid distortion als de klankparameters hebben een regelaar voor het ingangsniveau om het modulatiebereik aan te passen als dat wordt aangestuurd vanaf een externe bron.

modular10

Elk van de vier AIRA Modular effecten heeft ook een sub-modulair systeem onder zijn kap! Je kan het interne signaalpad volledig customizen door zijn collectie virtuele submodules te repatchen via een speciaal ontworpen applicatie. Die werkt zowel op Mac en PC als op iOS- en Android-toestellen. Submodules worden gerepatched door een intuïtieve drag-en-drop-interface die je zelfs laat kiezen welke parameters aan de hoge-resolutie “GRF”-regelaars worden toegewezen. Bewaar, deel, en roep patches opnieuw op in real time. AIRA Modular heeft preset-technologie naar Eurorack en naar de toekomst gebracht!

De 15 virtuele submodules zijn (in de toekomst zullen er door uitbreiding meer beschikbaar zijn): LFO, ADSR, NOISE, SAMPLE & HOLD, RING MOD, FILTER 6dB, FILTER 12dB, TONE, AMP, MIXER, STEREO MIXER, CURVE CONV, GATE DIVIDER, TRIG TO CV DELAY TIME, MIDI CLOCK TO GATE

SYSTEM-500

De Roland SYSTEM-500 is een compleet nieuwe, volledig analoge modulaire synthesizer die gebaseerd is op twee van de meest gerespecteerde elektronische instrumenten ooit – de SYSTEM-700 en de SYSTEM-100m. De SYSTEM-500 is exclusief voor Eurorack ontworpen en levert de klassieke Roland-sound met alle voordelen en de betrouwbaarheid van een modern instrument.

 

GELIJKAARDIGE PRODUCTEN

modular11 modular12 modular13 modular14 modular15