BOSS Talk: Reverb voor gitaristen

Dit BOSS Talk-artikel gaat dieper in op de verschillende traditionele reverbtypes, zoals ‘Spring’ en ‘Hall’ en de esoterische ‘Shimmer’ en ‘Modulate’, die je gitaarklank dat magische ruimtelijke gevoel geven.

Geschreven door Christian Moraga

 

BOSS Talk: Galm voor gitaristen
Onze oren nemen de geluiden rondom ons waar als (geluids)golven. Deze golven verplaatsen zich doorheen de lucht en worden “weerkaatst” door gladde oppervlakken en “geabsorbeerd” door ruwe oppervlakken. Hoe vaak het geluid wordt weerkaatst, hangt af van de akoestische ruimte van het geluid. Daarom klinkt geluid in een diepe grot anders dan in een kleine kamer.

Doe even deze geluidstest: Ga naar je badkamer, klap in je handen en luister hoe het geluid wegsterft. Ga dan naar je slaapkamer, klap in je handen en luister opnieuw. De twee ruimtes klinken heel verschillend door de reflecties en absorpties van de geluidsgolven rondom je oren.

Het karakter van deze reflecties en hoe ze uitsterven, noemen we galm. Galm speelt een belangrijke rol om de dingen die je hoort “natuurlijk” te doen klinken. In een wereld waar deze reflecties niet bestaan (zoals in een anechoïsche kamer), zal je je al snel heel slecht voelen of gewoon gek worden!

De akoestische omgeving is belangrijk voor onze oren als het over muziek gaat. De beste operagebouwen, concertzalen en kathedralen wereldwijd hebben een rijke galm. Het akoestisch ontwerp van deze ruimtes benadrukt de muziek die tussen de muren wordt gespeeld, waarbij de galm een belangrijke factor is in deze harmonieuze omgeving.

 

GALM VOOR GITARISTEN

Galm creëert niet alleen een natuurlijk ruimtegevoel, het is ook een belangrijk creatief werktuig voor muzikanten, en in het bijzonder voor gitaristen. Sommige van de eerste elektrische gitaarversterkers waren al voorzien van een veergalmcomponent, zodat de gitarist altijd een galm (reverb) ter beschikking had, waar hij ook speelde. Deze extra dimensie van de gitaarklank is belangrijk om het instrument zijn plaats te geven in een mix, zowel live als in opnames.

Gitaristen hebben de keuze uit een groot aantal galmtypes – van reverbmodellen die een “natuurlijke” sfeer weergeven tot meer esoterische effecten die de gitaarpartij ruimte of beweging geven. De keuze van het galmtype en de hoeveelheid is van cruciaal belang om het juiste gevoel te krijgen voor een song.

Compacte galmpedalen geven geweldige ruimtelijke effecten die je live op het podium kunt gebruiken. Vanuit je pedalboard reproduceren ze verschillende galmtypes die je vindt in opnamestudio’s of in de vrije natuur.

Hier volgt een opsoming van enkele klassieke reverbtypes die te horen zijn op je favoriete tracks en albums.

 

SPRING (Veergalm)
De veergalm werp populair dankzij de beroemde Fender comboversterkers uit de jaren ’60. Deze combo’s boden reverb en tremolo, als compacte effectoplossing voor gitaristen op het podium. Deze klassieke sound werd onsterfelijk gemaakt door surfrockgitaristen zoals Dick Dale en de song “Wipe Out” van The Surfaris. Klassieke effectapparaten, zoals de Roland Space Echo, maken ook gebruik van een veergalm om die sfeer overal te reproduceren.

Bij een veergalm wordt het audiosignaal door een kistje met 2 of 3 veren (de springtank) gestuurd en worden de trillingen langsheen de veren opgenomen. Dit geeft een “splashy” of “drippy” sound, vooral als de snaren van de gitaar stevig worden aangeslagen, of met een percussieve ‘tremolo picking’-techniek van de surfgitaar.

ROOM
De klank van een kamer is als een vingerafdruk: elke kamer heeft andere weerkaatsende en absorberende oppervlakken. Ook de vorm en de hoogte bepalen mee het natuurlijke akoestische geluid. Om de galm in een kamer op te nemen, zijn er soms meerdere microfoons nodig, die op een exacte afstand van elkaar moeten staan en die allemaal dat “live” element van die opengedraaide versterker in de kamer moeten vatten.

Een klassieke opgenomen gitaartrack met een geweldige room reverb-klank is “Dancing Days” Led Zeppelin. Je hoort het korte verval van de galm, typisch voor een room-klank. Bij een goede room reverb staat er een microfoon dicht bij de versterker en een andere, omnidirectionele, dynamische microfoon meer naar achteren om de luisteraar in dezelfde ruimte te plaatsen. Een reverbeffectpedaal emuleert deze microfoonpositie doordat je de room-klank kunt mixen met je droge klank.

PLATE (Plaatgalm)
De plaatgalmmodellen vinden hun oorsprong in de klassieke EMT 140 Plate Reverberation Unit uit 1957, een gigantisch apparaat van 300 kg dat klanktechnici een veelzijdigere en eenvoudigere oplossing bood om galm op te nemen. In plaats van een complexe opstelling met microfoons te maken in een echoruimte of –kamer, kan de geluidstechnicus met een plaatgalm de galmtijd regelen door middel van een dempersysteem.

Zoals bij een veergalmsysteem wordt de audio door een metalen plaat gestuurd en de trillingen van de plaat worden opgenomen om een volle galm te krijgen (in tegenstelling tot een veergalm, waar de hoge tonen afgetopt worden). Het grote oppervlak van de plaat vermindert de echo’s, of vroege weerkaatsingen, van de galm, wat zorgt voor een vloeiend verval.

HALL
Als je ooit de gelegenheid hebt gehad om naar een symfonisch orkest te luisteren, dan weet je hoe belangrijk de natuurlijke akoestische ruimte is voor de muziek. Elke factor van de concertzaal (volume, vorm, materiaal van de oppervlakken, aantal plaatsen, enz.) spelen een rol bij het lange verval dat typisch is voor een zaalgalm (hall reverb).

Typisch voor een zaalgalm is het natuurlijke verval dat tot 3 seconden kan duren. Dit is in het voordeel van orkestinstrumenten, zoals bv. violen. Doordat de galm van iedere noot zich vermengt en samen wegsterft met de vorige noot, worden de noten omhuld met hun natuurlijke boventonen, waardoor de klank van het instrument breder wordt. Als er echter teveel verval is, dan lopen de noten in elkaar en dan gaan snelle passages erg rommelig klinken. Door de juiste balans te vinden, krijg je een geweldige zaalklank.

Deze galmklank kan gitaristen inspireren om hun eigen, grandioze orkestklank te creëren. Een hall reverb past perfect bij een minimale speelstijl – waarbij de noten kunnen ademen tussen de uitdeinigen van de galm, wat een unieke, opwekkende klank geeft. Je hoeft dus niet naar een grote zaal te gaan als je deze instelling in je effectpedaal hebt.

billboard_rv-6

Laten we nu eens kijken naar enkele nieuwe modi op de nieuwe BOSS RV-6 Reverb-pedaal.

MODULATE
De MODULATE-klank combineert het hall reverb-algoritme met een van de legendarische BOSS-effecten: de Chorus. BOSS introduceerde de Chorus in pedaalvorm met de gegeerde CE-1 Chorus Ensemble en bracht daarna nog een groot aantal producten uit met die klassieke chorusklank.

In essentie wordt er bij een choruseffect een tweede “gekopieerd” signaal gecreëerd via een delaylijn (analoog of digitaal). Dit gekopieerde signaal wordt vertraagd en lichtjes ontstemd ten opzichte van het origineel. Wanneer ze worden samengevoegd, hoor je een dikker en rijker harmonisch geluid.

De MODULATE-modus in de BOSS RV Reverbpedalen past het choruseffect toe op de nasleep van de galm voor een complex, dicht verval met veel boventonen. Als je in deze modus het volume laat aanzwellen, krijg je meteen bijgeluiden.

+DELAY
De BOSS RV-3 had een erg populaire DELAY-modus die delay en reverb combineerde tot een gigantisch ruimtelijk effect. Deze modus klonk alsof je een extra delaypedaal inschakelde voor een dikke “wall of sound”. Alle gitaristen met een groot pedalboard zullen het bevestigen: een trap minder in die complexe tapdans, dat mag altijd!

De +DELAY-modus is weer terug in de BOSS RV-6! Deze modus voegt een delay toe vóór het reverbsignaal. Met de TIME-knop regel je de delaytijd en met de TONE-knop het aantal herhalingen. Met deze modus kan je ook klassieke delays krijgen, zoals slap-backs en langere delays voor het solowerk.

SHIMMER
Het “Shimmer” Reverbeffect vond zijn oorsprong in de klassieke rack harmonizer/delays van de jaren ’80. Het heeft in het afgelopen decennium opnieuw een opmars gemaakt. Dit kristalheldere geluid verkrijg je door een aparte delaylijn in toonhoogte te verschuiven (meestal een octaaf of een ander harmonisch interval omhoog), met de feedback en de EQ gewijzigd en gemixt met een breed galmgeluid. Dit originele klankexperiment werd populair gemaakt door de ambient-meesters Brian Eno en Daniel Lanois, bekend voor hun producties met U2.

Je hoort hier een erg etherisch, hemels geluid dat ideaal is voor klankpanorama’s met veel textuur in tegenstelling tot die sweep-picking shred riffs waar je zo op hebt zitten oefenen. De complexe mix van boventonen en signalen met verschoven toonhoogte doet denken aan een padklank van een synthesizer en past bij langzame akkoorden met aanzwellend volume.
Met de TONE-knop van de BOSS RV-6 regel je het SHIMMER-effect van subtiele ondertonen met veel bas tot glasheldere klanken die in elke mix duidelijk naar voren komen.

DYNAMIC
Een reverb met een lange uitsterftijd (decay) is niet zo geschikt om snelle frases te spelen, doordat elke noot nog tot in de volgende noten blijft nagalmen. Snelle noten die je met een lange reverb speelt, produceren massaal veel boventonen die met elkaar gaan “botsen”. Dit leidt dan tot feedback en een heel modderige klank.

De DYNAMIC-modus op de BOSS RV-6 regelt de reverbmix op basis van de sterkte van de snaaraanslag. Je kunt ervoor kiezen dat de noten “voor” de reverb blijven en dat de klank helder blijft door de snaren hard aan te slaan. Of je kunt, door de snaren zacht aan te slaan, de noten meer laten omhullen door de galm.

Dit is min of meer zoals een gate compressor werkt – het gitaarsignaal bepaalt bij welke aanslagwaarde het reverbsignaal uit de mix wordt “geplukt”. De DYNAMIC-modus reageert op jouw speelstijl zoals geen enkele andere reverbpedaal.

Als je begrijpt hoe reverb werkt, dan kan je ook het juiste effect kiezen voor je song. Door de juiste “ruimte” te kiezen voor je gitaarpartij, – of dit nu een kamergeluid of een esoterisch shimmergeluid is – laat je de BOSS RV-6 je klank overgieten met een weelderig ruimtelijk sausje die eindeloos inspireert.

 

TECHNISCH ASPECT: DE STRUCTUUR VAN EEN REVERB-SIGNAAL
Een geluidsgolf, wanneer die wordt waargenomen in een galmende ruimte, doorloopt verschillende fasen van attack en decay (verval). Deze fasen zijn zoals een vingerafdruk voor de natuurlijke akoestische ruimte, waarbij iedere ruimte een uniek harmonisch karakter heeft, dat het overdraagt op het oorspronkelijke audiosignaal.

Laten we eens kijken naar de verschillende fasen van het reverbsignaal en hoe ze verschillen van het ene reverbtype tot het andere.
structure
INITIAL RESPONSE: Dit is hoe het droge audiosignaal (meestal een akkoord of een aangeslagen snaar) voor het eerst verschijnt.De geluidsgolven beginnen nu aan hun traject, en worden weerkaatst en geabsorbeerd door de akoestische ruimte.

PRE-DELAY: De initiële vertraging op het galmgeluid. De pre-delay bepaalt je positie in de ruimte ten opzichte van de geluidsbron. Een lage pre-delay wijst op een grote afstand tussen de luisteraar en de geluidsbron. Gitaristen kunnen deze delay gebruiken om lichtjes na de maat te spelen. De lange pre-delay creëert een “hiaat” of latency tussen de aanslag van de snaar en het geluid dat je hoort.

EARLY REFLECTIONS: Het eerste galmsignaal dat te horen is, waarbij de helderheid van de weerkaatsingen wordt bepaald door de afstand van de bron tot de reflecterende oppervlakken. Een handklap in een smalle gang wordt geprojecteerd als een reeks korte, duidelijk gedefinieerde “echo’s”. Dit komt doordat de handklap omgeven is door de muren, de vloer en het plafond.

REVERB DECAY TIME (RT60): De tijd die de galm nodig heeft om 60dB af te nemen t.o.v. de oorspronkelijke amplitude (volume). De reden voor deze -60dB is dat een typisch orkestcrescendo 100dB verschilt met het achtergrondgeluid van de kamer van 40dB. Deze standaard laat toe om reverb-vervaltijden van verschillende akoestische ruimtes te vergelijken. Gewone spraak heeft een RT60 van1 seconde, terwijl de Notre Dame-kathedraal een RT60 van 8,5 seconden heeft.

Tenslotte is hier een opname van de langste galm ter wereld, in een olie-opslagcomplex in Inchindown, Schotland. De galm, opgenomen na een geweerschot, duurde maar liefst 112 seconden…beeld je in dat je een G-akkoord speelt door een grote stackversterker!


MEER INFO OVER DEZE PRODUCTEN

rv-6rv-5frv-1fdr-1